Tayvan ve Amerika Birleşik Devletleri arasında tarihi bir anlaşma imzalandı. Tayvan yarı iletken şirketleri, önümüzdeki beş yıl içinde ABD’ye toplam 250 milyar dolarlık yatırım yapacak. Washington ise karşılığında Tayvan menşeli teknoloji ürünlerine uygulanan gümrük tarifelerini önemli ölçüde azaltacak.
Bu anlaşma, küresel yarı iletken endüstrisinde yeni bir dönemin habercisi. Her iki ülke de teknolojik bağımsızlık hedeflerini güçlendirmek istiyor. Çin’in artan teknoloji gücü karşısında stratejik bir hamle yapılıyor.
Yatırımın Detayları ve Kapsamı
250 milyar dolarlık yatırım paketi üç ana kategoriye ayrılıyor. İlk etapta 80 milyar dolar yeni üretim tesislerine aktarılacak. Arizona, Texas ve Ohio eyaletlerinde modern fabrikalar kurulacak.
İkinci aşamada 100 milyar dolar araştırma geliştirme faaliyetlerine harcanacak. Silikon Vadisi’nde yeni yapay zeka çipleri için AR-GE merkezleri açılıyor. Son etapta ise 70 milyar dolar insan kaynakları ve eğitime yönlendirilecek.
TSMC ve MediaTek gibi Tayvanlı devlerin yanı sıra onlarca küçük şirket de sürece dahil. Toplam 50 bin yeni iş imkanı yaratılması hedefleniyor. Bu sayı doğrudan istihdam rakamını ifade ediyor.
Gümrük Tarifeleri Nasıl Değişiyor
ABD yönetimi, Tayvan menşeli yarı iletken ürünlerde gümrük vergilerini yüzde 25’ten yüzde 10’a indiriyor. Elektronik bileşenlerde ise tarifeler tamamen kaldırılacak. Bu değişiklik 2025 yazından itibaren geçerli olacak.
Özellikle akıllı telefon ve bilgisayar çiplerinde büyük kolaylık sağlanıyor. İthalatçı firmalar milyarlarca dolar tasarruf edecek. Tüketicilere de fiyat avantajı yansıyacak.
Reuters’in haberine göre yeni tarife düzenlemesi sadece yarı iletkenleri kapsamıyor. Güneş paneli ve elektrik araç bataryası gibi temiz enerji teknolojilerinde de indirim yapılacak.
Teknoloji Savaşındaki Stratejik Hamle
Bu anlaşmanın arkasında Çin faktörü bulunuyor. ABD ve Tayvan, Pekin’in teknoloji alanındaki yükselişini dengelemek istiyor. Özellikle yapay zeka çipleri konusunda işbirliği yapılacak.
Çin’in kendi yarı iletken endüstrisini geliştirme çabaları ABD’yi endişelendiriyor. Tayvan ise coğrafi konumu nedeniyle güvenlik kaygıları yaşıyor. İki ülke ortak çıkarlar doğrultusunda hareket ediyor.
Askeri teknolojiler alanında da işbirliği artırılacak. Radar sistemleri ve savunma elektroniği konularında ortak projeler başlatılıyor. Bu alanda 30 milyar dolarlık ek yatırım planlanıyor.
Küresel Piyasalara Etkiler
Anlaşma duyurulduktan sonra teknoloji hisseleri yükselişe geçti. TSMC hisseleri yüzde 8 değer kazandı. AMD ve Intel gibi ABD’li şirketler de pozitif etkilendi.
Avrupa Birliği ise gelişmeleri yakından takip ediyor. Fransa ve Almanya benzer anlaşmalar için Tayvan ile görüşmelere başladı. Küresel yarı iletken tedarik zinciri yeniden şekilleniyor.
Uzmanlar bu anlaşmanın kalıcı etkiler yaratacağını belirtiyor. Önümüzdeki on yıl için teknoloji blokları oluşuyor. Çin ise kendi stratejilerini gözden geçirmek zorunda kalacak.
Sektörel Yansımalar ve Gelecek
Otomotiv sektörü bu gelişmelerden en çok etkilenecek alanların başında geliyor. Elektrikli araç üreticileri daha ucuz çip tedarik edebilecek. Tesla ve GM gibi şirketler maliyet avantajı sağlayacak.
Tüketici elektroniği alanında da büyük değişimler bekleniyor. Akıllı telefon fiyatlarında düşüş yaşanabilir. Apple ve Samsung tedarik zincirlerini yeniden planlıyor.
Bloomberg’in analizine göre bu anlaşma sadece ekonomik boyutu olmayan jeopolitik bir hamle. Teknoloji hegemonyası için verilen mücadelenin yeni aşaması başlıyor.
